mobile menu button
  • Zoeken Zoeken
  • twitter
  • twitter
  • linked in
  • RSS
Thema's - Menu:

Goede communicatie verhoogt werkplezier

Het liep niet lekker op De Eerste Rith in Breda. Diverse directiewisselingen, onderlinge irritaties en gebrekkige communicatie hadden negatieve invloed op het werkplezier van de medewerkers. Met het ziekteverzuim was niets mis, met de ervaren werkdruk des te meer. Focus op openheid en eerlijke communicatie veranderde de school in een plezierige werkplek.

 

“Er was al enige tijd onrust onder de medewerkers en de ervaren werkdruk was groot”, vertelt Eric Gladdines, directeur. “Het team voelde zich niet gehoord, was van mening dat het geen vat had op de organisatie en wilde verheldering rondom de totstandkoming van directiebesluiten.” Extern onderwijsadviseur Erna Broekman was al enige tijd bij de school betrokken onder andere voor begeleiding van startende leerkrachten en intervisie. “Afgelopen jaren waren er verschillende directiewisselingen geweest”, zegt ze. “De teamleden waren oververmoeid en teleurgesteld dat hun hoge verwachtingen van de nieuwe directeur niet werden nagekomen.” Broekman zag een gebrekkige onderlinge communicatie en de verschillen in rolopvatting en rolinvulling. “Er was veel wandelgangenpraat, feedback op de plek waar het nodig was ontbrak.” Broekman verwachtte dat aandacht voor de communicatie verbetering zou brengen. Om te beginnen, een open gesprek tussen medewerkers en directeur in 2013.

 

Communicatiegroep

Bij het gesprek waren alle medewerkers aanwezig. Gladdines had de opdracht alleen te luisteren en niks te zeggen. “Dat was soms wel lastig”, zegt hij, “maar daar heb ik van geleerd.” Ter plekke toonde Gladdines wél oog te hebben voor zijn personeel. De bijeenkomst mondde uit in de oprichting van een communicatiegroep van zes medewerkers. Aan hen de taak om de zaken die tijdens het gesprek aan de orde waren gekomen op te pakken om zo vat te krijgen op de schoolorganisatie. Dat smaakte naar meer. Tegenwoordig vinden er jaarlijks zes rondetafelgesprekken plaats waarbij Gladdines telkens met zes medewerkers spreekt. Een lid van de communicatiegroep notuleert wat ter tafel komt en pakt daarna de uitvoering van de afspraken ter hand.

 

De hei op

Bezinning binnen het kernteam waarvan de directeur, teamcoördinatoren van onder-, midden- en bovenbouw en intern begeleider (IB’er) deel uitmaken was tevens onderdeel van het veranderingstraject. Het kernteam ging een aantal dagen met elkaar ‘de hei op’ onder leiding van ITIP, School voor leven en werk. “Die dagen hebben ons nader tot elkaar gebracht”, vertelt deelnemer Peter Schoenmakers, leerkracht met bijzondere taken en teamcoördinator bovenbouw. “Daardoor hebben we het vertrouwen in elkaar hervonden.” Tevens trainde Broekman alle medewerkers in feedback geven/ontvangen en het voeren van intervisiegesprekken. Daarnaast oefenden de leden van het kernteam in basiscommunicatie: actief luisteren, de ander leren begrijpen, inzicht verwerven in de verschillende rollen (teamcoördinator en leerkracht). Daarbij ontstond een ‘handzame’ gespreksstructuur die De Eerste Rith inmiddels geïnternaliseerd heeft. Gesprekken worden sindsdien gevoerd aan de hand van een hand, waarbij de vingers de insteek van de dialoog symboliseren (zie kader). “Goede communicatie is de basis voor samenwerking en teambinding”, aldus Schoenmakers.

 

Reflectie

Gaandeweg ontwikkelden medewerkers een meer reflecterende houding. “Ze leerden te luisteren zonder oordeel, de ander te begrijpen en te schakelen van rol”, vertelt Broekman. “Ze leerden ook elkaars verschillen te respecteren en te zien dat verschillen nodig zijn om met elkaar krachtiger te worden. Ze leerden irritaties te benoemen en elkaar te durven aanspreken op dingen die ze met elkaar hadden afgesproken. Niet langer werd alles met de mantel der liefde bedekt. De focus lag weer op een gezamenlijk doel: kwalitatief goed onderwijs.”

 

Mede-eigenaar

De oprichting van de communicatiegroep is essentieel geweest in het veranderingsproces. De open gesprekken tussen medewerkers en directeur spitsten zich in het eerste jaar vooral toe op kritiek op de leiding. “Tegenwoordig wordt veelvuldig de pink gebruikt om verandering in zichzelf te zoeken”, meldt Gladdines. “Er ontstaat een verbinding in het team doordat medewerkers zich uitspreken over de toekomst en hoe ze daar zelf handen en voeten aan denken te geven. Op die manier worden ze mede verantwoordelijk voor het reilen en zeilen op school. Ze worden mede-eigenaar van het proces en dus van de school. Dat geeft energie wat bijdraagt aan vermindering van de werkdrukbeleving.”

 

Openheid

“We zijn dit proces met elkaar ingegaan en wisten niet precies waar het zou eindigen”, gaat Gladdines verder. “Dat is spannend. Op het moment dat mensen de kracht in zichzelf vonden, zelf eigenaar werden, toen voelde ik dat we op de goede weg waren. Al met al is het de openheid die zegeviert. Er blijven geen dingen meer ongenoemd. We blijven hier aan werken. De communicatiegroep is in 2014 opgeheven, maar de ‘hand’ blijft leidend ook in de groepsgesprekken. Medewerkers zoeken samen naar oplossingen voor een vraagstuk. Daarvoor komen ze niet langer alleen naar mij. Natuurlijk moet ik als directeur soms gewoon besluiten nemen. Niet alles kan in harmonie. In een discussie met veel meningen hak ik dan een knoop door. Maar een besluit van het kernteam wordt tegenwoordig als besluit geaccepteerd. Iedereen weet dat daar goed en lang over is nagedacht.”

 

Controle loslaten

Echt vernieuwend is de aanpak bij De Eerste Rith niet. “Contact tussen medewerkers, teamcoördinatoren en directie zou een automatisme moeten zijn, maar dat was het hier niet.” De gedachte om primair de communicatie te verbeteren kwam van Broekman. “Ik was niet meteen enthousiast, maar het was wel duidelijk dat ik het moest doen. Het is ongelofelijk spannend als mensen in alle openheid zeggen hoe de school functioneert. Ik was bang om de controle uit handen te geven. Uiteindelijk heeft het mij opgeleverd dat ik meer kan loslaten en meer op afstand sta. Als directeur bepaal ik niet als enige de koers, dat doen we samen. We hebben het samen over onze idealen. Als je het goed met elkaar kunt vinden, vind je de weg wel om er met elkaar te komen.” Gladdines noemt nog het belang van zijn voorbeeldfunctie als directeur. “Als ik het voorbeeld geef door te luisteren naar het team, dan luisteren de teamleden ook naar elkaar. Als ik me kwetsbaar opstel, volgen de medewerkers.”

 

Tips

Het zou mooi zijn als elke school op deze manier het werkplezier van medewerkers zou kunnen vergroten. Het vraagt van iedereen vertrouwen, openheid en respect voor elkaar. Maar, denkt Gladdines, het moet ook passen bij de persoonlijke stijl van leidinggeven en de mogelijkheden van het team. “Ik voel me prettig bij delen en transparantie. En ook ons team was hier rijp voor.” Gladdines tipt collega scholen die er net zo voor staan als De Eerste Rith in 2013 de tijd te nemen, te luisteren naar het team, te durven de comfortzone te verlaten, bezinningsmomenten te kiezen en af en toe stil te staan voor een helikopterview om te zien wat het team nodig heeft. Ook raadt hij directeuren aan hun persoonlijke leiderschapsstijl te blijven ontwikkelen. “Hoe beter je jezelf kent, hoe beter je keuzes kunt maken die dicht bij jezelf staan en hoe beter je iets voor een ander kunt betekenen.”

 

Werkdruk

Gladdines is verheugd met de verandering die de school afgelopen drie jaar heeft ondergaan. “Uiteindelijk hebben we in april 2015 met elkaar een musical opgevoerd. Dat was drie jaar geleden ondenkbaar geweest omdat de ervaren werkdruk te groot was. Met zo’n musical vergrootten we zelfs onze werkdruk, maar de sfeer was goed en als je iets leuk vindt, kun je heel veel aan. Doordat we met elkaar dit proces doorlopen hebben, is het vertrouwen ontstaan dat we samen op de goede weg zijn.” De werkdruk is niet geheel verdwenen, melden Gladdines en Schoenmakers, maar de sfeer op school is sterk verbeterd. Gladdines: “De deuren staan open en er is altijd mogelijkheid voor overleg met elkaar. Het team staat op eigen benen en ik heb meer tijd voor onderwijskundig leiderschap.” Schoenmakers: “We hebben veel gedaan om het samen goed te hebben. Ik zou niet kunnen werken op een school waar mensen elkaar tegenstaan. De neuzen staan hier nu dezelfde kant op. Heel plezierig.”

 

De Eerste Rith

De Eerste Rith is onderdeel van INOS in Breda, een scholenkoepel van 28 scholen. De basisschool telt 404 leerlingen.

 

Tenderregeling Werkplezier

De Tenderregeling Werkplezier was een sanders dan anders’ subsidieregeling voor het primair onderwijs. Met deze regeling daagde het Vervangingsfonds werkgevers en werknemers in het primair onderwijs uit om vernieuwende projecten te ontwikkelen die zich richten op het verminderen van werkdruk en verhogen van werkplezier. Het Vervangingsfonds is ervan overtuigd dat de kracht en inspiratie om goede ideeën te ontwikkelen volop aanwezig zijn bij de besturen en scholen zelf. Daarom nodigde het fonds hen uit om eens met een andere bril naar werkdruk te kijken en een positieve, innovatieve aanpak te ontwikkelen. De beste ideeën beloonde het Vervangingsfonds met een subsidiebedrag. Praktijkvoorbeelden worden gepubliceerd ter inspiratie van het totale primair onderwijs.

 

Tekst: Lilian Rippe

Foto: Peter Roek

Delen:
FacebookLinkedInEmail
Delen:
FacebookLinkedInEmail