mobile menu button
  • Zoeken Zoeken
  • twitter
  • twitter
  • linked in
  • RSS
Thema's - Menu:

Don't worry, be happy

Wat meer van de Franse slag, oudergesprekken overdag, inspraak in het jaarrooster... Het zijn slechts enkele van de vele veranderingen als resultaat van het project ‘Don’t worry, be happy’ bij ‘Wij de Venen’ in Alphen aan den Rijn. Vermindering van werkdruk kan het werkplezier beslist vergroten.

 

“Dat de werkdruk in het basisonderwijs hoog ligt, is bekend”, stelt Erica Doelman, stafmedewerker P&O bij ‘Wij de venen’, “maar die is niet overal hetzelfde. De bijdrage uit de Tenderregeling Werkplezier van het Vervangingsfonds gaf ons een mooie gelegenheid om in 2014 met dit thema aan de gang te gaan bi j destijds de ‘Woudse Venen’ (zie kader ‘Wij de Venen’). We hadden geen schrikbarend ziekteverzuim, maar de discussie over werkdruk was een eeuwigdurende. Er was hapsnap aandacht voor, maar nu konden we het onderwerp gestructureerd aanpakken op alle acht scholen tegelijk.”

 

Spiritgroep

De Woudse Venen nam voor begeleiding onderwijsadviesbureau ‘School in balans’ in de arm. Bij de voorbereidingen passeerden diverse werktitels: ‘Van werkdruk naar werkplezier’, ‘Werkplezier maak je samen’ en ‘Fluitend naar school’. Uiteindelijk werd het project ‘Don’t worry, be happy’ gedoopt. Als eerste werd uit de acht scholen een gemêleerde spiritgroep geformeerd waaronder de bovenschoolse directeur, directeuren, leerkrachten en de stafmedewerker P&O. Deze groep kreeg de taak het project op poten te zetten en medewerkers te inspireren en motiveren om mee te doen.

 

Positieve Insteek

‘Don’t worry, be happy’ moest een positieve insteek krijgen. En dat had het van meet af aan. Te beginnen bij de medewerkersdag bij de start van het project op een bewust gekozen prettige locatie buiten de school met de bedoeling de medewerkers in de watten te leggen. Ze werden binnengehaald met muziek, getrakteerd op een lekkere lunch, verrast met een ontspannend touwtrekken. Aan het einde van de dag ontvingen ze een pakketje met daarin een fluitje om voortaan fluitend naar school te komen. Het moest geen mopperdag worden, maar een verkenning van wat energie geeft en vraagt in de werksituatie, waar de leerkracht trots op is en, terug naar de basis, waarom hij ooit voor dit vak gekozen had.

 

Energiegevers en energievreters

Op de startochtend presenteerden verschillende deskundigen hun ideeën over werkplezier in relatie tot het werk wat iemand doet. Zo duidde Suzanne van Oosten in ‘Create your own fun’ dat resultaten voor een belangrijk deel afhankelijk zijn van de mate waarin mensen energie kunnen steken in de dingen die werkelijk belangrijk voor ze zijn. Een Belgische hoogleraar besprak hoe met bepaald gedrag het werkplezier verhoogd kan worden. Na het luisteren in de ochtend ging het gezelschap in groepen   “Die inventarisatie was wel het belangrijkste onderdeel van de projectstart. Er kwamen mooie posters uiteen voor een inventarisatie van wat hen energie geeft en wat energie kost op school. Bea van der Kolk, groepsleerkracht bovenbouw en taalcoördinator bij CBS De Kinderkring, resumeert de energievreters met de hoogste score binnen haar school. ”Verwachtingen of wat je denkt dat anderen zoals ouders, thuisfront, administratie en onderwijsinspectie van je verwachten. Er moet veel gebeuren binnen de tijd die je hebt en er zijn veel verplichte avondactiviteiten. Het jaarrooster is gewoon vol en bovendien komen er nog verplichte activiteiten bij die niet in de jaarplanning zijn opgenomen. Er is veel WhatsApp-en e-mailverkeer.” Doelman: “Die inventarisatie was wel het belangrijkste onderdeel van de projectstart. Er kwamen mooie posters uit voort die later op de afzonderlijke scholen verder zijn uitgewerkt tijdens studiedagen. Al met al was de start een sfeervolle, sprankelende dag met inspirerende sprekers en zinvolle activiteiten.”

 

‘Happy moments’

De posters met energiegevers en –vreters speelden gedurende het verdere schooljaar nog een rol. Samen met trainers van ‘School in balans’ zijn ze per school tijdens studiedagen verder uitgewerkt. Zo kwam er op een van de scholen het idee naar voren om als energiegever ontspannende activiteiten te organiseren onder de noemer ‘Happy moments’. “Dat hebben we aan de scholen zelf overgelaten. Sommige teams gingen met elkaar koken, andere bloemschikken.”

 

Van binnen naar buiten

Naast de aandacht voor werkdrukbeleving en –plezier binnen school kreeg het thema ook buiten de schoolmuren een accent. In de loop van het project staken de medewerkers hun licht op bij mensen in andere organisaties. De organisatie van ‘Van binnen naar buiten’ zoals dit onderdeel genoemd werd, was in handen van oud-directeur Jos Goedhart. Hij strikte zeven bedrijven om met de leerkrachten in gesprek te gaan over werkdruk en -plezier. Op het programma stonden onder andere Heineken, Schiphol, gemeente Alphen aan den Rijn en een installatiebureau. “De bedrijven reageerden enthousiast op ons verzoek”, vertelt Goedhart, die dit onderdeel een van de meest succesvolle projectactiviteiten vond. “Voor onze medewerkers was het goed om ervaringen met werkdruk in andere sectoren te horen. Zo werden ze helemaal stil van een medewerker van Schiphol met al ruim 20 jaar wisselende diensten. Haar enthousiasme over haar werk was aanstekelijk terwijl ze ook vaak onder hoge druk werkte.” Mooi inzicht gaf ook het bezoek aan bierbrouwer Heineken. Goedhart: “Heineken gaf in een prachtige presentatie aan dat elk flesje belangrijk is. En zo is bij ons elk kind belangrijk. Maar er is ook een groot verschil. Bij Heineken worden afwijkende flesjes verwijderd; op school houden we kinderen zo lang mogelijk binnenboord.”

 

Spiegel

Het kijken in de spiegel bracht betrokkenen wederzijds goede inzichten. Doelman: “Het is niet zo dat de werkdruk bij ons daardoor verdwenen is, maar juist het bezoeken van andere organisaties heeft inzicht gegeven in hoe het komt dat je druk ervaart. Goed om dat op die manier boven tafel te krijgen.” Zo kwam onder andere de rol van de leidinggevende ter sprake. “Soms zorgt de leidinggevende voor druk. Medewerkers vinden het belangrijk dat er over werkdruk gesproken mag worden. Opsteker was ook dat de wijze waarop je naar dingen kijkt invloed heeft en het besef dat gezonde medewerkers meer presteren.” Van der Kolk: “Er zijn zeker mogelijkheden om op bepaalde vlakken anders te werken waardoor je dezelfde resultaten behaalt, in minder tijd of door je tijd handiger te gebruiken. Je kunt leeglopen op je werkzaamheden”, gaat ze verder, “maar soms moet je realistisch zijn: keuzes maken, prioriteiten stellen. Mijn directeur vroeg me een keer of ik weleens van de Franse slag had gehoord. Of er bij mij iets veranderd is? Ja, maar niet alleen door het project. Ik vind het belangrijk dat mijn competenties gezien worden. Dat iemand me geruststelt en zegt blij te zijn met mijn kwaliteiten. Ik heb bijvoorbeeld niet het geduld en de concentratie om uren aan een plan zitten, maar ben flexibel en kan snel op dingen inspelen. Dat ik daar trots op mag zijn, werkt druk verlagend. Ik vind het belangrijk dat een leidinggevende een medewerker aanspreekt op zijn competenties en daar dankbaar gebruik van maakt, waardoor deze voelt dat hij ruimte krijgt. Dat is de sleutel.”

 

Geluisterd

Van der Kolk is blij met de concrete veranderingen naar aanleiding van de punten die tijdens de studiedagen aan de orde kwamen. Zo zijn de oudergesprekken naar middagen verplaatst. “Nu hoeven we niet steeds in de avonden terug te komen”, zegt ze. “We hebben sowieso minder avondactiviteiten en het ‘Zomaarfeest’ aan het begin van het schooljaar begint voortaan na de pauze om 11.00 uur en is om 14.00 uur afgelopen in plaats van diep in de nacht.” Verder is ‘het bureautje’ opgericht, een werkgroep van ouders die praktische zaken regelt bij bijvoorbeeld een feest of schoolreis. “Dat werk ligt nu niet meer op ons bordje.” En de jaarplanning wordt tegenwoordig pas vastgesteld nadat iedereen het van commentaar heeft voorzien. “Over het jaarrooster wordt niet meer gesteggeld. De avonden in de vastgestelde jaarplanning zijn verplicht. Onverwachte activiteiten tussendoor zijn facultatief.” structureel gesprekspunt. En ook tijdens het gesprek tussen leidinggevende en medewerker voorafgaand aan het nieuwe schooljaar. Dan gaat het om wederzijdse verwachtingen en het maken van heldere afspraken met elkaar. Maar het kan beslist nog beter.” De nieuwe fusieorganisatie heeft dit schooljaar een statement gemaakt met een ‘passende werktijdfactor voor iedere werknemer’. “Taken die worden toebedeeld moeten passen binnen de werktijdfactor. Op papier was dit altijd al zo, maar in de praktijk pakte het anders uit. Nu hebben de directeuren zich aan dit uitgangspunt gecommitteerd en gaan op die basis met medewerkers in gesprek.” Plussen, minnen en tips De afsluiting van ‘Don’t worry, be happy’ vond plaats in juni 2015 met een rondvaart. Doelman: “Gezellig op een boot met muziek

 

Vasthouden

Is de werkdrukbeleving na dit feel good-project veranderd en het werkplezier vergroot? “Medewerkers hebben meer zicht gekregen op wat tot werkdruk leidt en waar ze zelf invloed kunnen hebben op hun werkplezier”, zegt Doelman. Na alle inspirerende activiteiten en de bewustwording is het nu de kunst om de aandacht voor werkdrukvermindering vast te houden. “Bij functioneringsgesprekken is welbevinden en werkdruk een structureel gesprekspunt. En ook tijdens het gesprek tussen leidinggevende en medewerker voorafgaand aan het nieuwe schooljaar. Dan gaat het om wederzijdse verwachtingen en het maken van heldere afspraken met elkaar. Maar het kan beslist nog beter.” De nieuwe fusieorganisatie heeft dit schooljaar een statement gemaakt met een ‘passende werktijdfactor voor iedere werknemer’. “Taken die worden toebedeeld moeten passen binnen de werktijdfactor. Op papier was dit altijd al zo, maar in de praktijk pakte het anders uit. Nu hebben de directeuren zich aan dit uitgangspunt gecommitteerd en gaan op die basis met medewerkers in gesprek.”

 

Plussen, minnen en tips

De afsluiting van ‘Don’t worry, be happy’ vond plaats in juni 2015 met een rondvaart. Doelman: “Gezellig op een boot met muzieken lekker eten. Wederom verwennerij voor de medewerkers.” Een project als dit vraagt veel van de organisatie. Het kost tijd om het op gang te brengen, als spiritgroep iedere maand bij elkaar te komen en de activiteiten te organiseren. “Maar het is ook leuk om te doen”, zegt Goedhart die inmiddels met pensioen is. “Wel belangrijk is om het af te bakenen.” Groot pluspunt van zo’n project is dat medewerkers inzicht krijgen in wat werkdruk geeft en wat binnen hun invloedsfeer ligt. Minpunt is dat medewerkers in eerste instantie niet zitten te springen om ‘nog een project erbij’. Doelman en Goedhart bevelen zonder twijfel andere scholen een dergelijk project aan. De bewustwording komt planmatig op gang in de hele organisatie, stellen ze. Tips voor volgers hebben ze ook. “Mensen in de spiritgroep moeten positief zijn ingesteld.” En belangrijk: “Neem de tijd en maak het leuk voor de medewerkers, inclusief de ‘happy moments’.”

 

Tenderregeling

Delen:
FacebookLinkedInEmail
Delen:
FacebookLinkedInEmail